ความหมายของน้ำสังข์

ในพิธีการแต่งงานแบบประเพณีไทย จะมีขั้นตอนหนึ่งที่เรียกว่า พิธีหลั่งน้ำพระพุทธมนต์ หรือ พิธีรดน้ำสังข์ ซื่งแขกผู้หลักผู้ใหญ่ และญาติผู้ใหญ่ที่มาร่วมงาน จะนำน้ำที่บรรจุในสังข์ (หอยสังข์) รดไปที่มือของคู่บ่าวสาว พร้อมทั้งอวยพรให้คู่บ่าวสาว ให้ครองรักครองเรื่อนกันอย่างมีความสุขและยืนนาน แต่ไม่ว่าจะเป็นคู่บ่าวสาว หรือผู้ที่ไปร่วมงานแต่งงานเคยสงสัยกันบ้างหรือไม่คะว่าทำไมเค้าถึงต้องใช้น้ำ ที่บรรจุในสังข์ หรือที่เรียกว่าน้ำสังข์มาใช้ในพิธีอวยพรคู่บ่าวสาว ความหมายของ สังข์ และการใช้น้ำ นั้นคืออะไร ? หลังจากที่ สยามวีว่าดอทคอม ได้มีโอกาสไปอ่านหนังสือที่ชื่อว่า "ธรรมะทอรัก" ซึ่งเขียนโดย ท่านพระอาจารย์ ว.วชิรเมธี ก็สร้างความกระจ่างในคำถามนี้ และเห็นว่ามีเนื่อหานี้เป็นประโยชน์มาก สำหรับคู่แต่งงานและ คนทั่วๆไป ก็เลยขอนำมาแชร์ให้ เพื่อเป็นความรู้กันค่ะ

หอยสังข์: การใช้หอยสังข์บรรจุน้ำนั้น เป็นความเชื่อของชาวไทยที่ได้นำมาจากธรรมเนียมประเพณีของศาสนาพราหมณ์ ซึ่งเชื่อว่าหอยสังข์เป็นสิ่งที่เป็นสิริมงคล เนื่องจากมีสีขาว นอกจากนี้ยังเป็นหนึ่งใน 4 อย่างที่พระนารายณ์ซึ่งเป็นเทพเจ้าของศาสนาพราหมณ์ ได้ถือไว้ในกรของท่าน นั่นก็คือ คทา จักร สังข์ และดอกบัว ดังนี้สังข์จึงถือเป็นสิ่งที่เป็นอุดมมงคลสูง จนทำให้ต้องนำมาใช้ในงานมงคลต่าง ๆ

น้ำ: น้ำเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นปึกแผ่น ไม่มีการแตกแยก และรวมตัวกันตลอดเวลา สังเกตได้ง่ายๆจากเมื่อนำหินโยนไปในน้ำ น้ำจะกระจายตัวออกไป แต่สักครู่ เมื่อหินจมลงไป น้ำก็กลับมารวมตัวกันใหม่อีกครั้ง ด้วยคุณสมบัติของน้ำนี่เอง น้ำจึงมาเป็นเป็นสัญลักษณ์ในการอวยพรคู่บ่าวสาวให้ครองรัก ครองเรือนกันยั่งยืน

แต่ยังไม่ใช่เท่านั้นค่ะ น้ำไม่ได้มีความหมายแต่เพียงเท่านี้ ท่าน ว.วชิรเมธี ได้นำคุณลักษณะของน้ำมาให้ความหมายที่เกียวข้องกับการแต่งงาน การครองคู่ และนำมาปรับเป็นคุณธรรมคู่รักไว้ 5 ประการคือ

1. เย็น หมายความว่า คู่สมรสต้องเป็นคนใจเย็น การมาอยู่ร่วมกันโดยทั้งคู่มาจากที่ต่างกัน การเลี้ยงดูที่แตกต่างกัน มีภูมิหลังที่ต่างกัน เมื่อมาใช้ชีวิตคู่ร่วมกัน หากไม่ “ใจเย็น” จะอยู่ด้วยกันยาก


2. ไม่มีตัวตน หมายความว่า น้ำไม่เคยมีตัวตนที่แท้จริง เพียงแต่เกิดจากหยดน้ำหลายๆหยดมาหลอมรวมกัน กลายเป็น สายน้ำที่ไหลมารวมกัน เป็น ห้วย ลำธาร แม่น้ำ ทะเล มหาสมุทร ในชีวิตคู่ก็เช่นกัน ถ้าหากเราเรียนรู้ความไม่มีตัวตน (ไม่มี ego หรือไม่มีอัตตา) ได้อย่างน้ำ ความโกรธ ความเอาแต่ใจก็เกิดขึ้นกับเราได้ยาก เป็นผลให้เกิดการกระทบกระทั่ง หรือทะเลาะเบาะแว้งได้ยากไปด้วย ซึ่งความไม่มีตัวตนนั้น ไม่ได้หมายความว่าไม่มีตนตน ไม่มีคนอยู่ในนั้น เรายังคนเป็นคนอยู่ แต่ในใจอย่าไปยึดติด หรือยึดถือว่า "ตัวฉันสำคัญที่สุด"


3. ยืดหยุ่น หมายความว่า น้ำสามารถอยู่ได้ในทุกรูปแบบ และปรับตัวไปตามภาชนะที่มันอยู่ แต่มันก็ไม่ได้เสียคุณสมบัติความเป็นน้ำไปเลย ก็เปรียบได้กับชีวิตคู่ถ้าพร้อมที่จะมีความยืดหยุ่นในการใช้ชีวิต พร้อมที่จะเรียนรู้ และปรับตัว ชีวิตคู่จะอยู่ได้อย่างมั่นคง


4. ให้ชีวิตแก่สรรพสัตว์ หมายความว่า น้ำให้ความชุ่มชื้นกับโลกเรา ทั้งคน สัตว์ และพืช ที่ไหนมีน้ำก็มีชีวิต ถ้าจะมาปรับกับชีวิตคู่ คือ ถ้าคู่รักกัน เป็นผู้ให้แก่กันและกัน ให้กับผู้ที่เกี่ยวข้อง ที่ใดมีการให้ที่นั่นก็จะมีแต่ความสุข มีความรักเกิดขึ้น ซึ่งจะเห็นได้ว่าการให้ไม่ได้เป็นการเสีย แต่เป็นการได้ คือได้ทั้งความสุข ความสบายใจ ซึ่งคนที่รู้สึกถึงความสุขนั้นก็คือคนที่ให้นั่นเอง


5. ทำคุณแล้วไหลลงสู่ที่ต่ำ หมายความว่า น้ำเมื่อได้ทำการชำระล้างสิ่งใดไปแล้วก็จะไหลลงสู่ที่ต่ำอย่างเงียบๆ โดยไม่ได้เรียกร้องสิ่งตอบแทนอะไรเลย ถ้าหากคนรักกัน ทำดีต่อกัน ด้วยความบริสุทธิ์ใจและไม่ยึดติดกับความดีนั้น ไม่เรียกร้องหรือหวังผลตอบแทนจากสิ่งที่ทำ ความดีนั้นก็จะประทับอยู่ในใจของทั้งสองไปนานแสนนาน แต่ถ้าหากทำดีต่อกันแล้วหวังผลตอบแทน คอยทวงบุญคุณตลอดจนทำให้อีกฝ่ายรู้สึก “เสียศักดิ์ศรี” หรือมีปมด้วย และถ้าหากปล่อยให้อีกฝ่ายรู้สึกเช่นนั้น ชีวิตคู่จะไม่ยืดยาวอย่างแน่นอน

หลังจากนี้ไปหากท่านใดที่ได้มีโอกาสได้ไปในพิธีหลั่งน้ำพระพุทธมนต์ หรือรดน้ำสังข์ให้คู่บ่าวสาว รวมทั้งคู่บ่าวสาวเอง ก็คงได้เข้าใจถึงการความหมายของน้ำสังข์ได้ดีขึ้น และเห็นความสำคัญของพิธีการนี้ด้วยนะคะ